Nadleśnictwo Kolbudy leży w wyjątkowym miejscu - z administracyjnego punktu widzenia to serce Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Gdańsku, z przyrodniczego zaś - wschodnie kresy Bałtyckiej (I) krainy przyrodniczo-leśnej.

Powierzchnia gruntów w zarządzie Nadleśnictwa wynosi 20 684,43 ha, z czego 19 945,13 ha stanowią lasy. Powierzchnia administracyjna jednostki jest znacznie większa - leży ona bowiem na styku Pojezierza Kaszubskiego, Pojezierza Starogardzkiego i Żuław Gdańskich. Lasy występują głównie na pojezierzach, podczas gdy Żuławy stanowią tereny rolne, praktycznie pozbawione lasów państwowych (za wyjątkiem pojedynczych wydzieleń w zarządzie leśnictwa Trąbki). Zadania Nadleśnictwa Kolbudy na tym terenie związane są głównie z nadzorem nad gospodarką łowiecką (w tym z szacowaniem odwoławczym szkód łowieckich).

Mapa gruntów w zarządzie Nadleśnictwa Kolbudy.

Ostatnie zlodowacenie sprawiło, że tereny Nadleśnictwa Kolbudy charakteryzuje bardzo zróżnicowana rzeźba - pełne są morenowych wzgórz, dolin i jarów rzek oraz polodowcowych jezior. Ogromny wpływ na warunki przyrodnicze ma również sąsiedztwo Morza Bałtyckiego, dzięki któremu występuje tu stosunkowo duża wilgotność powietrza i wysokie sumy opadów, lata są chłodniejsze, a zimy łagodne. Niestety obserwujemy w ostatnich latach również niekorzystne zjawiska hydrologiczne, takie jak wiosenne susze i spadek wód gruntowych. Częstsze są również zjawiska o charakterze klęskowym - huraganowe wiatry i ulewne deszcze.

Charakterystyczne dla Bałtyckiej krainy przyrodniczo-leśnej jest masowe występowanie buka jako gatunku lasotwórczego - na żyźniejszych siedliskach tworzy on drzewostany lite (np. kwaśne i żyzne buczyny) oraz mieszane, z gatunkami takimi jak sosna, dąb, jawor, lipa czy klon.

Buczyna na siedlisku lasu świeżego - popularny widok w kolbudzkich lasach.

Na terenie Nadleśnictwa Kolbudy dominującymi typami siedliskowymi lasu są lasy mieszane świeże (53,97%) oraz lasy świeże (35,82%), a więc tereny stosunkowo żyzne. Pomimo to gatunkiem o największym udziale powierzchniowym nadal jest sosna (40,09%), choć jej udział sukcesywnie spada na rzecz buka (29,01%), dębu (10,73%) i innych gatunków liściastych, takich jak grab, klon, jawor czy wiąz. Obserwujemy też gwałtowne wycofywanie się świerka, który choć stanowił kiedyś istotny składnik kolbudzkich lasów, dzisiaj zajmuje jedynie 1,5% ich powierzchni. Taka sytuacja spowodowana jest głównie niedoborami wody oraz wzrostem średnich, rocznych temperatur powietrza.

W świetle wycofywania się świerka i pogarszania kondycji sosny czy brzozy leśnicy aktywnie przebudowują skład gatunkowy drzewostanów, aby zapewnić ich trwałość dla przyszłych pokoleń. W efekcie tych działań zwiększa się nie tylko zróżnicowanie gatunkowe drzewostanów, ale także wiekowe i przestrzenne, co poprawia ich odporność na zjawiska klęskowe i zwiększa walory przyrodnicze. Aktywnie wprowadzamy także domieszki biocenotyczne, czyli drzewa i krzewy (np. lipa, głóg, tarnina, czereśnia ptasia, dzikie jabłonie i grusze), których wartość przejawia się w użytkach jakie dają innym roślinom i zwierzętom (np. nektar, owoce, schronienie). Tworzymy też ekotony na granicy lasów z innymi gruntami, czyli strefy przejściowe stanowiące unikalne połączenie ekosystemu leśnego i przestrzeni otwartej. Nie tylko chronią one las przed wiatrem i zanieczyszczeniami, ale stanowią też przestrzeń życia dla wielu wyspecjalizowanych gatunków, które nie odnajdą się nigdzie indziej.

Ekoton na granicy lasu z polem, zbudowany z głogu i tarniny.

Choć taka zrównoważone zarządzanie lasami służy ochronie przyrody, na terenie Nadleśnictwa Kolbudy występują również inne, powierzchniowe formy jej ochrony - rezerwaty, obszary Natura2000, użytki ekologiczne i inne. Więcej na ich temat dowiesz się tutaj.

Rezerwat Jar Raduni /fot. S. Mroczkowska

Lasy Nadleśnictwa Kolbudy mają jeszcze jedną, charakterystyczną cechę - leżą w bezpośrednim sąsiedztwie Trójmiasta. Bliskość tak dużej aglomeracji sprawia, że pełnią one istotne funkcje społeczne, zarówno jako miejsce rekreacji i wypoczynku, jak i źródło usług ekosystemowych. Stanowią naturalny filtr powietrza, barierę przed zanieczyszczeniami, pełnią funkcje retencyjne, a przy gwałtownych, ulewnych deszczach zmniejszają spływ powierzchniowy.

Ta istotna rola znajduje odzwierciedlenie w lasach ochronnych, które stanowią niemal połowę (48,80%) zasobów leśnych Nadleśnictwa Kolbudy. Największy udział wśród nich mają lasy ochronne wokół miast, lasy wodochronne i glebochronne. Prowadzona w nich gospodarka leśna podporządkowana jest zachowaniu i wzmacnianiu ich funkcji ochronnych.

Dodatkowo Nadleśnictwo Kolbudy utworzyło 4902,35 ha lasów o zwiększonej funkcji społecznej (w rozumieniu zarządzenia nr 58 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 5 lipca 2022 r.). Są to tereny o szczególnej funkcji rekreacyjnej i wypoczynkowej, w których gospodarka leśna zmodyfikowana jest w taki sposób, aby zachować ich walory krajobrazowe i społeczne.

Mapa lasów o zwiększonej funkcji społecznej.

Nadleśnictwo Kolbudy zarządza malowniczymi, zróżnicowanymi lasami u progu Trójmiejskiej aglomeracji. Zapraszamy do poznawania ich! Naszą ofertę turystyczną znajdziecie Państwo tutaj.