Hodowla lasu korzysta z dorobku nauk przyrodniczych, m.in. klimatologii, gleboznawstwa, botaniki czy fizjologii roślin. W pracach hodowlanych leśnicy dążą do dostosowania składu gatunkowego lasu do siedliska. Dzięki temu las jest bardziej odporny na zagrożenia.

Las, jeśli nie powstał w sposób naturalny, jest sadzony przez leśników. Sadzonki hoduje się w szkółkach. Uprawy są poddawane zabiegom pielęgnacyjnym i ochronnym. Mają one stworzyć optymalne warunki wzrostu dla drzew najbardziej pożądanych w składzie gatunkowym rosnącego drzewostanu. Ostatnim elementem hodowli jest wycinka drzew dojrzałych, tak aby możliwe było odnowienie lasu, w sposób optymalny dla wymagań rosnących gatunków drzew.

Przeczytaj więcej na stronie lasy.gov.pl.

W Nadleśnictwie Kolbudy odnowienia obejmują rocznie ok. 180 ha. Bierzemy także udział w programie zwiększania lesistości kraju poprzez pomoc w sporządzaniu planów zalesieniowych dla prywatnych właścicieli gruntów rolnych.

Odnowienia możemy podzielić na odnowienia sztuczne, czyli sadzenie sadzonek lub wysiewanie nasion przez człowieka, oraz odnowienia naturalne, czyli samoistne powstanie młodego pokolenia drzew pod okapem drzewostanu lub w jego sąsiedztwie. Odnowienia naturalne w lasach gospodarczych są zwykle ukierunkowane i wspierane przez człowieka. Prace polegają głównie na spulchnieniu gleby pod okapem drzewostanu w roku urodzaj nasion, oraz usuwaniu pojedynczych drzew, by dostarczyć światło do dna lasu.

Światło jest kluczowe dla wzrostu młodego pokolenia na dnie lasu. Odpowiednie manipulowanie tym czynnikiem jest jednym z kluczowych narzędzi hodowli lasu (fot. A. Szulińska).

Zalesienia gruntów porolnych prowadzone są zwykle wśród roślin zielnych. Osłaniają one sadzonki oraz nie dopuszczają do zachwaszczenia powierzchni.

Corocznie Nadleśnictwo Kolbudy pielęgnuje ok. 215 ha gleby w uprawach leśnych. Polega to na wykaszaniu chwastów wśród drzewek. Równocześnie wykonuje się cięcia pielęgnacyjne, które w zależności od wieku drzewostanu mają inny charakter i noszą inną nazwę: czyszczenia wczesne w okresie uprawy, czyszczenia późne w okresie młodnika. Czyszczenia wczesne wykonujemy corocznie na obszarze ok. 91 ha, czyszczenia późne – na 135 ha. W okresie dojrzewania drzewostanu wykonuje się trzebieże wczesne, a w fazie dojrzałości - trzebieże późne. 

Szlak na którym pracowały maszyny leśne, a wokół niego las - zdjęcie wykonane wczesnym latem, rok po wykonaniu trzebieży.

Inną czynnością z zakresu hodowli lasu jest wprowadzanie sadzonek gatunków drzew i krzewów, które mogą stworzyć dolne warstwy drzewostanu, tzw. podszytu. Podszyt sadzony jest na siedliskach ubogich, gdzie z powodu niedoboru związków pokarmowych lub wody gatunki drzewiaste mają niewielką szansę wytworzenia dolnego piętra drzewostanu. Nie pełni on roli produkcyjnej, ale ma istotne znaczenie pielęgnacyjne - chroni glebę czy zapewnia pokarm i schronienie dla zwierząt. 

Na siedliskach żyznych, zalesionych przed laty głównie sosną, prowadzimy przebudowę, aby uzyskać las o zróżnicowanej budowie i składzie gatunkowym zgodnym z panującym siedliskiem. Skład gatunkowy jest ustalany w oparciu o szczegółowe badania gleby, roślinności zielnej itd.; Na żyznych siedliskach urozmaicamy więc drzewostany sosnowe o gatunki takie jak dęby, buki, graby, lipy czy jawory.

Przebudowa litego drzewostanu sosnowego za pomocą tzw. gniazd. Na "gniazda" (przestrzenie o powierzchni do 50 arów przejściowo pozbawione drzew) wprowadza się sadzonki innych gatunków. W efekcie powstaje drzewostan zróżnicowany wiekowo, gatunkowo i przestrzennie - bogatszy przyrodniczo niż monokultura (fot. J. Sieczka).

Przebudowę można prowadzić już na etapie trzebieży (trzebieże przekształceniowe), lub za pomocą odpowiednich rębni. Rębnie (cięcia odnowieniowe) to określone zespoły następujących po sobie czynności, których celem jest utworzenie nowego pokolenia lasu i pozyskanie drewna. Dobiera się je w zależności od zaplanowanego sposobu i rodzaju odnowienia. W Nadleśnictwie Kolbudy stosujemy głównie rębnie częściowe (II), stopniowe (IV) i przerębowe (V). Taki dobór pozwala zachować trwałość lasów i ciągłość ich użytkowania, jednocześnie minimalizując ingerencję w leśny krajobraz.

Szczególnym działem hodowli lasu jest szkółkarstwo. To osobny dział leśnictwa, który zajmuje się rozmnażaniem i produkcją sadzonek na szkółkach leśnych. Sadzonki trafiają następnie do lasu lub... do Waszych ogrodów. Nadleśnictwo Kolbudy, choć stawia głównie na naturalne odnawianie lasu, prowadzi szkółkę leśną w Leźnie - zaspokaja ona zapotrzebowanie na sadzonki Nadleśnictwa oraz sąsiednich jednostek, a także prowadzi sprzedaż detaliczną. Kontakt ze szkółkarzem znajdziecie Państwo tutaj.

Szkółka leśna w Leźnie.

Więcej szczegółów znajdziecie Państwo w Zasadach hodowli lasu.